Mae cwlwm tafod (ankyloglossia) yn gyflwr lle mae’r darn tenau o groen o dan dafod babi (y ffrwynig) yn fyrrach na’r arfer, sy’n golygu y gall gyfyngu ar symudiad ei dafod. Gall hyn weithiau ei gwneud hi’n anoddach i fabi fwydo ar y fron (ac weithiau bwydo o botel).
Os ydych chi’n amau y gallai fod gan eich babi gwlwm tafod, dylai gweithiwr gofal iechyd proffesiynol hyfforddedig fel meddyg teulu, bydwraig, ymwelydd iechyd neu ymgynghorydd llaetha asesu hyn.
Gall cwlwm tafod weithiau effeithio ar allu babi i fwydo ar y fron yn effeithiol. Gall olygu efallai na fydd babi yn gallu symud ei dafod yn llawn i fyny ac i lawr neu o ochr i ochr neu efallai na fydd yn gallu gwthio ei dafod allan y tu hwnt i’w wefus isaf.
Os yw cwlwm tafod yn ymyrryd â gallu babi i gydio yn y deth a sugno gall achosi:
- poen yn y deth a thrawma i chi
- nad yw’n cael llawer o laeth y fron sy’n golygu na fydd y babi yn magu digon o bwysau gostyngiad posibl yn y cyflenwad llaeth dros amser
- babi ffyslyd, llawn gwynt oherwydd nad yw’n cydio’n dda a’i fod yn llyncu aer wrth fwydo
- Mwy o siawns o fronnau gorlawn a mastitis posibl oherwydd nad yw’r bronnau’n cael eu gwagio’n effeithiol wrth fwydo
Weithiau, dydy babanod sydd â chwlwm tafod ddim yn cael unrhyw broblemau o gwbl wrth fwydo. Efallai y byddan nhw’n dal i allu mynd ar y fron a bwydo’n effeithiol – felly does dim angen trin pob achos o gwlwm tafod. Mae asesiad gan weithiwr gofal iechyd proffesiynol sydd wedi’i hyfforddi ym maes bwydo babanod a chwlwm tafod yn hanfodol.
Os yw’r cwlwm tafod yn achosi problemau, gellir ei drin gyda rhaniad cwlwm tafod, sy’n golygu torri’r darn byr, tynn o groen sy’n cysylltu ochr isaf y tafod â gwaelod y geg. Rhaid i’r driniaeth hon gael ei gwneud gan weithiwr gofal iechyd proffesiynol hyfforddedig.
Ar ôl gwneud rhaniad ar y cwlwm tafod, efallai y byddwch chi’n sylwi bod pethau’n mynd yn haws yn eithaf cyflym neu efallai y bydd yn cymryd ychydig o amser i wella. Fe allai fod yn werth chweil i chi dderbyn cymorth gan ymarferydd bwydo ar y fron i addasu safle’r babi ar y fron a’r ffordd y mae’n cydio, ac efallai y bydd angen peth amser ar eich babi i ymarfer ac addasu i ffordd ychydig yn wahanol o fwydo.
Gall treulio amser croen-wrth-groen ac annog eich babi i fwydo pan fydd wedi ymlacio ac yn ddiddig helpu hefyd. Gallwch holi eich gweithiwr gofal iechyd proffesiynol ynglŷn â meddyginiaeth lleddfu poen ar gyfer eich babi os oes angen.
Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am gwlwm tafod ar y tudalennau canlynol:
Tudalen cwlwm tafod y GIG (yn Saesneg)
Tudalen cwlwm tafod NCT (yn Lloegr)
Rhwydwaith bwydo babanod meddygon teulu (yn Lloegr)
Tudalen cwlwm tafod La Leche League (yn Saesneg)
Tudalen cwlwm tafod UNICEF (yn Saesneg)
Dolenni wedi’u gwirio Mawrth 2025